Wprowadzenie do gwintów stożkowych

Gwinty stożkowe stosowane są do łączenia przewodów rurowych wodnych, paliwowych, smarowych itd. Zapewniają one szczelność połączenia bez stosowania dodatkowych uszczelnień. Wykonuje się je podobnie jak gwinty walcowe z tą różnicą, że są nacinane na powierzchni stożka za pomocą narzynki i uchwytów do narzynek.

W połączeniach kanalizacyjnych lub mechanicznych, wszędzie tam gdzie niezbędne jest przedłużenie stalowego przewodu lub instalacja trójnika, kolanka lub mufy, gwinty stożkowe będą najbardziej optymalnym rozwiązaniem w celu zapewnienia szczelnego i bezpiecznego połączenia przewodów rurowych.

Oznaczenia i normy

Międzynarodowy standard dla samouszczelniających się gwintów rurowych stożkowych to NPT (National Pipe tapered Thread), powszechnie stosowany w USA i Kanadzie. Średnice gwintów są mierzone w calach (?, ¼, ?, ½, ¾, 1, 1 ¼, 1½, 2).

Oprawki do narzynek okrągłych

Najczęściej stosowanymi narzynkami są narzynki tzw. przecięte. W ich przypadku można w niewielkich granicach regulować średnicę nacinanego gwintu za pomocą śrub regulacyjnych umieszczonych w oprawce do narzynek. Oprawki do narzynek przeciętych mają oznaczenia w mm, które odpowiadają oznaczeniom calowych narzynek: 25,4mm= 1 cal, 50,8= 2 cale, itd * Oprawki do narzynek okrągłych niedzielonych oznaczone są średnicami wyrażonymi w mm: 20, 25, 30, 45 mm, itd.

Uwaga

Należy pamiętać, aby nie nacinać gwintów na zbyt cienkich ściankach – powyżej grubości narzynki. W przeciwieństwie do gwintów walcowych, długość gwintu stożkowego nie jest stała, lecz uzależniona od grubości materiału i wymiarów narzędzia.

Narzynki – wykonanie krok po kroku


Krok 1.

Wstępne przygotowanie obrabianego elementu

Należy zawsze upewnić się, czy rura nie posiada widocznych pęknięć na powierzchni i jest drożna oraz czy końcówka rury nie ma wystających do wewnątrz zadziorów. Ma to duży wpływ na szczelność połączenia. Korzystając ze szlifierki lub płaskiego pilnika należy usunąć zadziory i lekko sfazować koniec przewodu na którym ma być nacinany gwint, w celu ułatwienia centrowania narzynki na początku operacji. Element należy uprzednio pewnie zamocować w imadle.

Krok 2.

Regulacja narzynki

Należy wyregulować narzynkę przy pomocy wkrętu bocznego. Im bardziej zostaje dokręcony, tym większa średnica gwintu. Minimalne różnice nie będę miały wpływu na szczelność połączenia, ze względu na stożkowość gwintu.

Krok 3.

Osadzenie narzynki w oprawce

Średnica narzynki przeciętej 1/2-calowej wynosi 50,8 mm (lub 2 cale) – do takiej narzynki należy dopasować odpowiednią oprawkę. Osadzić narzynkę w oprawce – oznaczenia wygrawerowane na jednej stronie oprawki powinny pozostać widoczne. Należy mocno przykręcić śruby regulacyjne oprawki, by nie dopuścić do poluzowania narzynki w trakcie przekręcania. Różne modele oprawek mogą posiadać jedną lub więcej śrub.

Krok 4.

Mocowanie obrabianego elementu

Rurę mocujemy pewnie w imadle – najlepiej zastosować imadło ze szczękami pryzmatycznymi w kształcie V. Na powierzchnię rury nałożyć środek chłodząco-smarujący – może to być w postaci płynu lub pasty. Środek nanosimy obficie w trakcie całej operacji, w innym przypadku nacinanie gwintów będzie bardzo uciążliwe.

Krok 5.

Ustawienie narzynki względem elementu

Należy zadbać o to, by narzynka była ustawiona idealnie prostopadle względem osi centralnej rury. Jeżeli rura jest przycięta prosto, a jej sfazowanie jest regularne, nie powinno być problemu z prowadzeniem narzędzia. W innym przypadku należy przygotować odpowiednio zakończenie rury za pomocą pilnika lub szlifierki. Po nasadzeniu narzynki prostopadle jesteśmy gotowi do pracy. Podczas operacji należy regularnie sprawdzać ustawienie kąta – w przypadku odchylenia, gwint będzie nieszczelny.

Krok 6.

Nacinanie gwintu

Wykonujemy pełen obrót narzynki w prawo (zgodnie z ruchem wskazówek zegara) – wymaga to użycia bardzo dużej siły. Po każdym pełnym obrocie narzynki należy obrócić ją o ćwierć obrotu w lewo w celu usunięcia powstałych wiórów metalu.

Krok 7.

Sprawdzanie i dodatkowe zabezpieczenie połączenia

Na nacięty gwint zewnętrzny nakręcamy element z odpowiadającym mu gwintem wewnętrznym – mufkę, kolanko lub złączkę w celu weryfikacji jakości połączenia. Połączenia gwintowane może być dodatkowo uszczelnione – pastą lub nicią uszczelniającą, pokostem, taśmą teflonową, względnie klejem anaerobowym. Przed nałożeniem dodatkowego uszczelniacza należy nieco stępić nacięty gwint za pomocą brzeszczotu do metalu. Tak zabezpieczone połączenie gwintowe to połączenia stałe o doskonałej szczelności.